Een digitaal leermiddel voor het bewegingsonderwijs!

START GYMWIJZER!

Van Theorie naar Praktijk

Van Theorie naar praktijk

GymWijzer! ® is een web-based applicatie of ook App genoemd, dat mogelijkheden biedt tot aanleren en ondersteuning van sport- en speltechnieken. Met behulp van het laten zien van een bepaalde ‘voorbeeldig’ uitgevoerde beweegtechniek/vaardigheid (als video in het programma) ziet de leerling hoe een nieuwe techniek aangeleerd of ingeoefend kan worden. Het doel hiervan is dat leerlingen met behulp van een laptop of tablet, ongeacht het besturingssysteem, zelfstandig bewegingsactiviteiten eigen kunnen maken.

Voordat we ons verdiepen in GymWijzer! ®, omschrijven we eerst wat één van de zienswijzen is over het aanleren van een beweging. Dit kan kort en overzichtelijk met het onderstaande werkmodel. De gekozen zienswijze past het beste bij GymWijzer! ® en de bijbehorende stappen hebben een link hiermee:

  • Stap 1: De intentie tot bewegen: Bewegen start altijd met een intentie tot bewegen; het zien van een inspirerend (voor)beeld van dit softwareprogramma, van een leerkracht en/of van een medeleerling.
  • Stap 2: Vorming van een bewegingsplan: Op basis van die intentie zal de beweger een bewegingsplan opstellen. Dit plan opstellen gaat door middel van externe informatie binnenkrijgen door het zien (en ook horen) van een ‘voorbeeldig’ beeld via Gym Wijzer! ® en/of het voorbeeld dat een medeleerling of leerkracht geeft. De interne informatie wordt ook gebruikt; eerdere ervaringen op het gebied van de desbetreffende beweging die zijn opgeslagen in het ‘motorische geheugen’.
  • Stap 3: Van plan naar actie: Er wordt een koppeling gemaakt van ‘het waargenomen beeld’ (intern en extern) en de motorische actie op het moment zelf.
  • Stap 4: Bijstellen van het bewegingsplan: De motorische actie wordt opgeslagen. Daarbij telt ook de feedback/bijsturing van de leerkracht en kan er eventueel een nieuwe poging gedaan worden om de beweging te verfijnen.

In bovenstaand werkmodel is duidelijk geworden welke plek Gym Wijzer! ® heeft ingenomen. Dit is te zien bij stap 2.

Het basisdocument bewegingsonderwijs als uitgangspunt

GymWijzer! ® gebruikt het basisdocument bewegingsonderwijs met zijn twaalf leerlijnen als uitgangspunt. Wat willen we leerlingen leren in de lessen bewegingsonderwijs in het basisonderwijs en welke kwaliteit streven we daarbij na? Hoe geef je leerlingen een brede introductie in de bewegingscultuur?

In het basisdocument bewegingsonderwijs voor het basisonderwijs worden twaalf leerlijnen uitgewerkt die een beeld geven van de manier waarop we leerlingen bewegingsbekwaam maken. Per leeftijdsgroep worden tussendoelen voor alle twaalf de leerlijnen beschreven, waarmee de longitudinale ontwikkelingslijn van vier tot en met twaalf jaar zichtbaar wordt. U kunt een overzicht bekijken van de twaalf leerlijnen, door op de deze link te klikken.

Door het basisdocument bewegingsonderwijs en de methode ‘De Lesbrieven‘ als uitgangspunt te nemen, voldoet GymWijzer! ® naar verwachting  aan kwaliteitseisen voor het bewegingsonderwijs. Meer informatie over het basisdocument bewegingsonderwijs vindt u hier.

Vakwerplan De Lesbrieven

De kracht van GymWijzer! ® zit hem niet alleen in het nemen van het basisdocument bewegingsonderwijs als uitgangspunt, maar ook in de combinatie met het vakwerkplan ‘De Lesbrieven‘ en GymWijzer! ®. Dit vakwerkplan, geschreven en ontwikkeld door Harry van der Meer en Dennis Louter, is een losbladige methode voor het bewegingsonderwijs en bevat een rijkdom aan spannende bewegingsactiviteiten, waarbij leerlingen veel verschillende bewegingservaringen opdoen. Het biedt een methodische lesopbouw voor groep 3 t/m 8 gebaseerd op de leerlijnen beschreven in basisdocument bewegingsonderwijs van SLO en KVLO. Hier zijn de afzonderlijke bewegingsactiviteiten in een vakwerkplan opgenomen en worden in 80 kort uitgelegde lesbrieven uitgelegd. Voor meer info kunt u kijken op www.delesbrieven.nl.

Om de afzonderlijke bewegingsactiviteiten, die beschreven zijn in GymWijzer! ® makkelijk en verantwoord in een les te kunnen invoegen, is in de kijkwijzers (leerkracht) per bewegingsactiviteit aangegeven in welke lessen van het vakwerkplan De Lesbrieven deze activiteit aan bod komen. Door de koppeling tussen GymWijzer! ® en De Lesbrieven worden alle bewegingsactiviteiten in het vakwerkplan en de jaarplanning voor de groepen 3 t/m 8 opgenomen.

Werken in vakken

GymWijzer! ® kan prima gebruik worden in een gymles waarbij les wordt gegeven in meerdere vakken of veldjes. In één vak of veldje kunnen de leerlingen met een iPad, Android of Windows 8 tablet aan de slag met GymWijzer! ® en in de andere vakken of veldjes zijn de kind leerlingen bezig met andere activiteiten. Het is ook mogelijk om via een groter scherm klassikaal elementen uit GymWijzer! ® te behandelen of voordat de gymles begint in het klaslokaal bij de groepsleerkracht. Zo kunt u de groepsleerkracht nog meer betrekken bij uw gymlessen bijvoorbeeld als u als vakleerkracht bewegingsonderwijs werkzaam bent. GymWijzer! ® werkt zowel op touchscreens als op schermen zonder touchscreen, waarbij GymWijzer! ® is te bedienen met een muis.

We raden aan om met de leerlingen, voordat ze GymWijzer! ® gaan gebruiken, GymWijzer! ® met ze door te nemen en hoe GymWijzer! ® te gebruiken is binnen en eventueel buiten de gymles. Daarbij valt op de eerste plaats te denken aan de veiligheid. Laat de leerlingen niet hals over kop naar de iPad of ander soortgelijk apparaat rennen. Hetzelfde geldt voor turnactiviteiten. Voor extra veiligheid zijn er ook video’s in GymWijzer! ® verwerkt met hulpverlenen bij voornamelijk de turnonderdelen uit het basisdocument bewegingsonderwijs. Daarna kunnen ze zelfstandig aan de slag. Omdat de leerlingen zelfstandig met GymWijzer! ® aan het werk gaan, hoeft u niet de hele tijd aanwijzingen te geven en kunt u gerichter lesgeven in de andere vakken.

CREATIVITEIT IN DE GYMLES

Deze paragraaf beschrijft een aantal ideeën hoe GymWijzer! ® ingezet kan worden tijdens de gymles. Steeds meer Nederlandse gymzalen krijgen de beschikking over een digitaal schoolbord. Er zijn zelfs basisscholen en middelbare scholen die de beschikking hebben over iPads of andere tablets!

De leerkracht kan via een laptop, tablet of het digitale bord GymWijzer! ® bedienen en klassikaal of in een vak lesgeven. De leerlingen kunnen zelfstandig leren of in een groepje en via een kijkwijzer onderaan de video’s van GymWijzer! ® of een eigen verzonnen opdracht van de leerkracht een bepaalde activiteit oefenen. Dit kan ervoor zorgen dat de tijd efficiënter gebruikt wordt. Naar verwachting kan GymWijzer! ® ervoor zorgen dat er een versnelling optreedt in het leerproces (het aanleren en begrijpen van nieuwe bewegingen). Hiervan is al bewijs te vinden in een onderzoek van Mark Schutte. U kunt zijn onderzoek vinden op de pagina ‘Publicaties‘.

Tevens is een significant verschil aangetoond tussen een reguliere lesbrief op papier en GymWijzer! ® – toen nog Visueel Leren Bewegen als werktitel – in het verschil in effect op het coöperatief leren (samenwerkend leren) binnen het bewegingsonderwijs. Om dit onderzoek te downloaden, kunt u terecht op de pagina ‘Publicaties‘.

Voordelen voor de leerkracht

  • tijd van instructie neem af;
  • de stem van de leerkracht wordt ontlast;
  • leuke nieuwe ideeën voor activiteiten gebaseerd op de bewegingsthema’s en activiteiten uit het basisdocument bewegingsonderwijs;
  • meer ontspannen lesgeven voor de leerkracht;
  • makkelijk te gebruiken bij het werken in vakken;
  • oefeningen die de leerkracht niet kan voordoen, zijn toch als voorbeeld in een video te zien voor alle leerlingen;
  • de oefeningen zijn in slow motion te bekijken;
  • bij veel turnoefeningen zijn video’s van hulpverlenen toegevoegd voor de leerkracht;
  • de leerlingen werken zelfstandig en het samenwerkend leren krijgt een impuls;
  • meer variatie mogelijkheden in de gymlessen.

Voordelen voor de leerlingen

  • meer bewegingstijd voor alle leerlingen door kortere instructietijd;
  • hogere zelfregulatie door zelfstandig samenwerken;
  • het samenwerkend leren krijgt een impuls door het samenwerken in groepjes;
  • door middel van de verschillende aangeboden niveaus in de video’s van GymWijzer! ® werken op eigen niveau;
  • elkaar feedback kunnen geven naar aanleiding van video’s;
  • duidelijke video’s en originele oefeningen motiveren de leerlingen om te bewegen;
  • de oefeningen zijn in slow motion te bekijken;
  • bij veel turnoefeningen zijn video’s van hulpverlenen toegevoegd voor de leerlingen;
  • omdat video’s nog duidelijker zijn dan alleen kijkwijzers hebben de leerlingen een hoger leerrendement;
  • aanleren van nieuwe activiteiten.

Niveaubepaling aan de hand van de leerlijnen

Elke activiteit is naar niveau ingedeeld met een systeem uit het basisdocument bewegingsonderwijs. De niveaus zijn er voor de leerkracht en de leerlingen zelf het niveau te bepalen om de activiteiten uit te voeren en te kunnen differentiëren binnen dezelfde activiteit. Voor zowel de sterke als de minder sterke bewegers is er uitdagend materiaal verwerkt in GymWijzer! ® In de toekomst zullen er steeds meer video’s worden toegevoegd. Hieronder een overzicht van de niveaus met de daarbij horende groepen:

  • Niveau “Starter”: zeer makkelijke activiteit. Groepen 3, 4 en 5 op een makkelijker niveau. Eventueel geschikt voor groep 1 en 2.
  • Niveau 1: makkelijke activiteit. Groepen 3, 4 en 5
  • Niveau 2: redelijk makkelijke activiteit. Groepen 3, 4, 5 en 6
  • Niveau 3: redelijk moeilijke activiteit. Groepen 5, 6,7 en 8
  • Niveau 4: moeilijke activiteit. Groepen 5, 6, 7 en 8
  • Niveau “Gevorderd”: zeer moeilijke activiteit. Groepen 5, 6, 7 en 8 op hoog niveau.

De bovenstaande indeling op niveaus is een algemene indeling. Er zijn leerlingen in groep 5 die een activiteit kunnen op niveau 4. Maar er zijn ook leerlingen in groep 8 die behoefte hebben aan activiteiten op niveau 2. Naar eigen inzicht van de leerkracht dienen de leerlingen op het gewenste niveau de activiteit te oefenen. Wij adviseren om de leerlingen het zelf te laten ontdekken. Uiteraard wordt voor de veiligheid goede begeleiding verwacht bij vooral de turnonderdelen van Gym Wijzer! ®. Daarbij kunnen de video’s van het hulpverlenen bij veel turnonderdelen in Gym Wijzer! ® de leerlingen op weg helpen.